Water’ – onder dit motto stelden Tjitske Jansen en Victor Schiferli de nieuwe Dagkalender van de poëzie samen, een dwarsdoorsnede van de poëzie uit Nederland en Vlaanderen en een keur aan zowel recente gedichten als klassiekers. De kalender bevat ditmaal een vrolijke en verrassende selectie gedichten over water in alle mogelijke verschijningsvormen: regen, sneeuw, plassen, meren, zeeën, van gewoon kraanwater tot de natgehuilde stoep van Piet Paaltjens.

Je vindt mijn gedicht ‘avonturier’ op 6 juni 2012

Mijn poëziekalender voor het jaar 2012

In zijn eerste eigen poëziekalender brengt Gerrit Komrij de rijkdom en de warmte van de poëzie inderdaad op dagelijkse basis onder handbereik. Zijn selectie gedichten voor heel het jaar voorzag hij van een erudiet, geestig en vaak zeer persoonlijk commentaar. Met deze kalender dwaalt u een jaar door de schatkamers van de Nederlandse poëzie. Komrij schrijft op sprankelende wijze over zin en onzin in de poëzie, verborgen thema’s en tradities, de wereld van het kind, de magie van Afrikaanse ‘plekname’, de kleur blauw, honden-, katten- en vlooiengedichten, de nalatenschap van Ingrid Jonker, de allermooiste Nederlandse dichtregel, de winnaars van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd en de belangrijkste debutanten van de afgelopen jaren. Uniek is dat hij niet alleen veel eigen gedichten opnam, maar deze ook bespreekt.

Je vindt mijn gedicht ‘kind’ op 24 oktober 2012

door Bouke Vlierhuis

Toen ik Zonder, de debuutbundel van Sylvie Marie, besprak prees ik vooral de energie in haar poëzie. Voor mijn gevoel was Marie een dichter vol woede en passie, die tegelijk in staat was die heftige gevoelens te beheersen en in goede stilistische banen te leiden. Zonder was strak gecomponeerd. Centraal stond de cyclus ‘Moedermomenten (zonder moeder)’, een aantal hartverscheurende gedichten over een getraumatiseerd gezin, gezien vanuit het perspectief van een kind.

Zo’n debuut zie je maar af en toe langskomen. Mijn verwachtingen voor de opvolger waren dan ook hoog. En dat is gevaarlijk, want dan ligt een teleurstelling op de loer.

Sylvie Marie is inmiddels getrouwd (met collega-dichter David Troch) en haar nieuwe bundel heet Toen je me ten huwelijk vroeg. Al lijkt haar poëzie op deze manier haar biografie te volgen, gezien de toon van de gedichten in deze bundel is dat niet te hopen.
Marie is minder anekdotisch, meer introspectief in deze bundel – ze doet waar ze goed in is: de gevoeligheden van de menselijke interactie fileren – maar niet minder donker. Lees bijvoorbeeld het eerste gedicht van de cyclus ‘Posities van perfect geluk’:

hoe lang kunnen we ontwaken in dit huis?
langer dan we sliepen? we proberen het,
zingen elkaar het doezelen toe, dommelen
in, worden weer wakker, dompelen
ons opnieuw onder de lakens en
blijven herhalen.

het is wat we met elkaar vormen
dat ons bij elkaar houdt: twee stoelen
naar elkaar toe geschoven.

als de dag dan toch begint, is hij
van dunne, doorzichtige zijde.

Ik kan dit gedicht herlezen en herlezen en er niets aan ontdekken dat niet goed is. Toch mis ik iets, en dat geldt eigenlijk voor deze hele bundel. Waar Zonder nog pieken en dalen kende, rafelranden, is Toen je me ten huwelijk vroeg een juweeltje van zeer constante en zeer hoge kwaliteit. Het algemene beeld wordt daarmee rustiger en het onvoorspelbare, ongepolijste, onheilspellende is er een beetje af. De woede, de passie: ze lijken definitief gekanaliseerd. En dat vind ik jammer. Maar tegelijk is dat natuurlijk flauwe kritiek. Want deze gedichten zijn perfect en Sylvie Marie laat weer zien dat ze een groot talent is.

Acht dagen lang, van vrijdag 13 tot en met vrijdag 20 januari, kunnen poëzieliefhebbers stemmen op een van de vijf gedichten uit de genomineerde bundels voor de Herman de Coninckprijs. Het gedicht met de meeste stemmen wordt op Gedichtendag, donderdag 26 januari, als gratis poster in de boekhandel verspreid.

 In december nomineerde de vakjury 5 dichtbundels voor de Herman de Coninckprijs voor de Beste Dichtbundel 2012. Uit ieder van die bundels dingt één gedicht mee naar de Herman de Coninck Publieksprijs voor het Beste Gedicht:

«   ‘Zonnehemel’ uit De bloedplek van Paul Demets (De Bezige Bij)
«   ‘Licht’ uit Ezelskaakbeen van Peter Ghyssaert (Atlas)
«   ‘Het pure spectrum’ uit Hemelsblauw van Jan Lauwereyns (De Bezige Bij)
«   ‘zoek me. tussen de anderen’ uit Toen je me ten huwelijk vroeg van Sylvie Marie (Uitgeverij Vrijdag)
«   ‘Cliché’ uit Zeg aan de kinderen dat wij niet deugen van Leonard Nolens (Querido)

Welk gedicht vindt u het beste? 

Laat uw stem horen en maak kans op een boekencheque van € 25 én op een gratis duoticket voor de Slotshow van Gedichtendag in de Arenbergschouwburg, waar de Herman de Coninckprijzen worden uitgereikt.

>>  Klik hier en stem!

Gratis Gedichtenposter

Het populairste gedicht wordt door Gert Dooreman in een poster gegoten die u ter gelegenheid van Gedichtendag op 26 januari gratis kunt ophalen in de erkende boekhandels in Vlaanderen.

Meer weten?

Ga naar de infopagina van de Herman de Coninckprijs 2012.

Natuurlijk zou het leuk zijn als u op mijn gedicht stemde! Wat een eer zou het zijn om op die poster te komen! Toch, lees ook zeker de andere gedichten, het zijn allemaal pareltjes.

Bij deze het juryrapport:

Sylvie Marie schrijft poëzie voor lezers. Voor veel lezers. In Toen je me ten huwelijk vroeg probeert ze op een vaak lichtvoetige manier, zoals Herman de Coninck dat deed in zijn eerste bundels, met beeldspraak en taal vat te krijgen op de grote vraagstukken van het leven, die zich vaak in heel kleine, alledaagse dingen manifesteren. Haar poëzie is geen poëzie van grote retoriek, ronkende theorieën of brede gebaren. Nee, het gaat telkens om kleine, vaak aarzelende pogingen om de dingen des levens zo te verwoorden dat je er als lezer anders naar gaat kijken. Maries dichterschap is dan ook niet getormenteerd, ze zoekt diepte veeleer aan de oppervlakte. Daar komt ze soms tot grote inzichten, op andere momenten kan ze alleen maar vaststellen dat ze het ook niet weet. Zoals wij allemaal. En dat alles op een heel heldere en toegankelijke manier geformuleerd.

Empower your poetry

Om het leesbaar te maken, klik je op permalink en dan kan je het uitvergroten.

De website Cultuurbewust.nl publiceerde vandaag een recensie over mijn laatste bundel, je kan hem hier terugvinden of hieronder verder lezen.

Evenwicht tussen geluk en ongeluk in Sylvie Marie’s poëziebundel Toen je me ten huwelijk vroeg

Door Kila Starre

Het meest voorkomende thema in poëzie is de liefde. Het is dus voor iedere dichter een uitdaging om origineel met dit onderwerp om te gaan. Eén ding is zeker: de Vlaamse dichteres Sylvie Marie is het gelukt. In haar bundel Toen je me ten huwelijk vroeg is het liefdesthema uitgewerkt met het huwelijk als rode draad.

Samenhangend of los
Marie leidt haar lezers in haar acht gedichtencycli door de verschillende aspecten van het getrouwd zijn: van ten huwelijk gevraagd worden in ‘beginnen’, via geluksmomenten in ‘posities van perfect gelukt’, verstikking in ‘’s nachts’, tot het verliezen van je geliefde in ‘jij, de stilte’. De kracht van de bundel is de verschillende manieren waarop het gelezen kan worden: als een verhalende liefdesode aan het huwelijk, met al haar voor- en nadelen. Of als een verzameling losse gedichten, die stuk voor stuk als kleine kunstwerken tot hun recht komen.

Vacuüm of vogelkooi
De gedichten in Marie’s bundel bewegen zich voorzichtig voort tussen geluk en ongeluk; hierbij verschilt het per gedicht waar het zwaartepunt ligt. Allebei de thema’s duiken met terugkerende motieven op. Geluk komt meerdere malen voor in beelden van het luchtledige. De geliefden gaan onvoorwaardelijk in elkaar op “in een vacuüm van ons. voor ontploffen / zijn we niet bang” en hun huis “zweeft als een bol boven de grond”.

Prachtig is het gedicht waarin Marie geluk als hoofdonderwerp neemt: “geluk is zo licht / dat je nauwelijks weet /wanneer het op je ligt”. Met fantastisch gebruik van enjambement (iets waar Marie op meerdere plekken in de bundel in uitblinkt), wordt het huwelijk ingezet als het beste middel om geluk te ervaren. Want het voelen van geluk gaat pas “nu we in ons huis gestopt zijn / met tellen”. Het ongelukkig zijn wordt verbeeld door terugkerende motieven van verstikking, naar lucht happen, beklemming, een kooi en een kleine kamer. Het huwelijk lijkt de ik-persoon soms op te sluiten:

soms maken ze kamers zo klein
dat ik nauwelijks kan ademen.
het heeft wat weg van een vogel-

kooi in een keuken of een meisje
met te strakke vlechten. niet moeilijk
dat ik lepels uit de schuiven graai

en de muren te lijf ga […]

Herhaling
De herhaling van motieven geven Toen je me ten huwelijk vroeg samenhang, waardoor het huwelijk als rode draad de gedichten aan elkaar rijgt. Het succes van het herhaalde gebruik van de vergelijking, met en zonder ‘als’, is daarentegen wisselend. Ieder gedicht in de cyclus ‘toen je me ten huwelijk vroeg, wou ik nog het volgende’ begint met een als-vergelijking die de titelzin afmaakt. Dit levert drie verrassende, originele en gelaagde gedichten op. Andere vergelijkende strofes missen echter originaliteit en neigen zelfs naar cliché, zoals “af en toe is de stilte / zo groot en overal in de kamer / dat het wel een monster lijkt, / opgesloten in een te kleine kooi.”

Toen je me ten huwelijk vroeg is een bundel die je wilt blijven lezen. Je wilt blijven zoeken naar de onbeantwoorde vragen (is de geliefde nou dood of er vandoor gegaan?) en de onaffe zinnen (“ik vergeet / dan dat je. en dat lukt me soms.”). Moet je nou wel of niet in het huwelijksbootje stappen? Gelukkig blijft ook die vraag onbeantwoord.

06-11-2011

Hoger dan de haag kan ik nooit mikken (verschenen op 30-10-2011 op de website van De Contrabas)

De titel van de tweede bundel van Sylvie Marie, Toen je me ten huwelijk vroeg zou lezers kunnen afleiden en hen doen vermoeden dat het hier maar een stroperig niemendalletje betreft. Du roman à l’eau de rose.

Is het een keuze van de dichter of van de uitgever? Maar het kale, desolate beeld van een kamerhoek met enkele stopcontacten (een foto van de intrigerende Sarah Westphal) dat op de voorflap van de bundel staat, ontnuchtert meteen. De titel houdt een schijnmanoeuvre in zich: een vorm van ‘chicklit’ krijgen we geenszins aangeboden. Wat we hier lezen is niet de poëzie van

‘… het meisje met de lolly’ of van

‘… het kousenvoetensluipende meisje
dat je met de handen voor je ogen verrast
met een ontbijt.’

Regels die in hun antinomie haast een variant zijn op Paul Rodenko wanneer die in zijn leerdicht ‘Besneeuwd landschap’ de Poolse dichter Juljan Tuwim citeert: ‘laten de lieve, kwijnende vlasblonde meisjes de poëzie gaan haten’.

• In 2010 werden van één (1) dichtbundel meer dan duizend exemplaren verkocht: Haiku van Herman van Rompuy. 70 titels uit  de top 100 verkochten  tot  300 exemplaren.
• Het recentste werk van Luuk Gruwez staat bij 17% van de Vlaamse bibliotheken in het rek. 2% heeft de nieuwste van staatsprijswinnaar Roger de Neef in huis.
• Van de meeste dichters is in Vlaanderen 1 exemplaar van 1 van hun bundels in 1 van de 35 getelde boekhandels aanwezig. Vaak vind je in het beste geval enkele bloemlezingen op de goed weggemoffelde poëzieplankjes.
• Recente berichten van uitgevers zijn  evenmin hoopgevend: het uitgeven van vertaalde poëzie wordt stelselmatig afgebouwd.

VAV staat niet alleen met deze bevindingen:  ‘Poëzie razend populair, maar bijna niemand koopt het’, luidde de analyse van Taalschrift. Tijdschrift over taal en taalbeleid (22/01/10). De verkoop van dichtbundels is in vier jaar tijd met een kwart gedaald,  meldde De Standaard op 11 augustus 2011. Het vreemde is: het gaat ook goed met de poëzie in Vlaanderen en Nederland. Naar schatting 600.000 mensen wagen zich er af en toe aan, in tientallen schrijfopleidingen wordt poëzieschrijven  behandeld en op het net wemelt het van poëtische  (en pseudopoëtische) websites. Op belangrijke momenten  hebben velen  behoefte aan poëzie.

Oorzaken
Het ‘poëzieprobleem’ heeft veel oorzaken.  De media-aandacht is (behalve rond Gedichtendag) gering.  Op de boekenbladzijden van  kranten  en tijdschriften is steeds minder plaats voor  nieuwe dichtbundels. Op school komt poëzie  bijna niet meer aan bod. Leesbevorderingsinitiatieven en leesclubs richten zich weinig of niet op  poëzie.
Uitgevers maken voor poëziepromotie zelden  budgetten vrij.  De bibliotheken en de boekhandel: zie hierboven.  Hoe moeten lezers  weten dat dichter X of Y een nieuwe bundel heeft als niemand het nog zegt?

Voorstellen
De VAV-werkgroep Poëzie  formuleert  concrete beleidsvoorstellen voor de promotie, leesbevordering, kwaliteitsbewaking en ondersteuning van dichters.

• We stellen voor dat het Poëziecentrum of  een  nog op te richten stichting  een algemeen  promotieplan  uitwerkt, mede gefinancierd  door  de uitgevers.  Een dynamische, constant geüpdatete ‘officiële’ website  kan een waardevolle bron worden waar poëzielezers  betrouwbare info over  Vlaamse dichters en hun (nieuw) werk kunnen vinden.
• Aan literaire boekhandels vragen we een inspanning: meer bundels in de winkel én op een zichtbare plek. Hier kan het Vlaams Fonds voor de Letteren een rol in spelen We stellen ook voor dat subsidies voor literaire manifestaties afhankelijk gemaakt worden van de aanwezigheid van een boekenstand. Wie  op een poëziefestival geraakt wordt door een dichter, moet  zijn/haar werk meteen kunnen aanschaffen. Op alle plekken waar mensen van cultuur genieten, moeten de leveranciers van de ontroering (zoals  dichters en schrijvers) hun boeken kunnen verkopen.
• We roepen de Stichting Lezen, Vlaanderens belangrijkste leesbevorderaar, op te focussen op poëzie. We vragen de openbare bibliotheken hun poëzieaanbod uit te breiden en  actief  te  promoten,  onder andere door  dichterslezingen te organiseren en poëzieblikvangers in de bib. We roepen leesclubs op meer poëzie in hun programma  op te nemen en  dichters uit te nodigen. Om jongeren weer warm te maken voor poëzie denken we aan rondreizende poëzieambassadeurs en aantrekkelijke lespakketten waarmee leerkrachten meeslepende poëzielessen kunnen geven.
• Om de kwaliteit van het aanbod op peil te houden, vragen we aan het  Vlaams Fonds voor de Letteren om productiesubsidies  te voorzien voor o.a. de uitgave van uitstekende nieuwe poëziedebuten en -vertalingen. We lanceren ook het idee van poëziecoaches voor debuterende auteurs.

Ja!