Over besparen op cultuur: de afwas zal blij zijn.

Ik wist de laatste dagen eerlijk gezegd niet goed hoe ik moest omgaan met de aanslag op het cultuurbudget. Dat het erg was, ja. Dat het zelfs absurd was. Die dingen kon ik bedenken. Ik bekeek met smaak de cartoons en tekende de petitie, maar ik wist niet hoe ik iets hard kon maken wanneer ik ook net weer lees dat 680.000 mensen in Vlaanderen in armoede leven.

Moet ik niet gewoon dankbaar zijn dat ik af en toe gedichten kan/wil schrijven? En dat ik af en toe eens ergens mag opdraven en daar nu en dan eens een fles wijn of een boekenbon voor krijg? Want wie krijgt met zijn hobby ook wijn en een boekenbon? Met de huidige daling van de projectsubsidies weet ik alvast waar ik me de komende jaren weer op mag verheugen.

Maar neen, ik raakte al snel vast in deze redenering, want ik weet helaas hoe kunst maken echt werkt. Het is de helft (of zelfs meer dan de helft van de tijd) de muren oplopen vooraleer er iets briljantst landt. Jazeker: je een avond wijden aan kunst en de afwas laten staan, levert slechts soms een resultaat op. Je een avond wijden aan de afwas daarentegen, levert je gegarandeerd een opgeruimd aanrecht op.

Stop er dan mee, zou je kunnen zeggen, en ik denk dat de nieuwe Vlaamse macht ook zoiets denkt. Het is in deze tijd zo contraproductief dat het niet meer te rechtvaardigen valt. Maar als ik dan weer bedenk hoe ‘gelukkig’ en ‘rijk’ een geslaagd vers me kan maken, en hoe relatief het geluk van een proper aanrecht is, dan weet ik waarom ik het toch steeds doe, waarom ik toch steeds weer begin te schrijven. Net omdat ik er op die andere avond mee naar buiten kan treden, het kan voorlezen en kan zien wat het ook met anderen doet (en zelfs al is het maar niche, poëzie, mijn proper aanrecht heeft beduidend minder supporters, nog nooit heeft iemand foto’s van mijn aanrecht op posters verspreid). Ik bedenk ook dat vele mensen die kunst en cultuur gebruiken ook de afwas laten staan. Omdat ze die serie willen blijven volgen, omdat ze dat concert of optreden voor geen goud hadden willen missen.

Poëzie schrijven is een vrij goedkope kunstbedrijving, ik heb er weinig materiaal en zelfs tijd voor nodig. Ik ben nu al zes jaar bezig met een roman. Dat het zo lang duurt heeft veel minder met de omslachtigheid van het karwei te maken dan met de tijd die ik niet kan of durf vrijmaken. Maar dan nog: ik kan me niet inbeelden wat het kost wil je een kunstwerk maken uit iets stevigers dan karton, of wil je een muziek- of toneelstuk, film of serie maken waar je nog veel andere mensen voor nodig hebt. Hoe je dat doet, hoe hoog de drempel wel niet is om daar überhaupt aan te beginnen en niet gewoon je afwas blijven doen.

Kunstenaars zijn helden, ze durven dingen maken waarvan ze heel vaak niet weten waaraan ze beginnen. Maar iets drijft hen voort. Iets doet hen toch – uiteindelijk, na veel gezwoeg en getwijfel – uitstijgen boven zichzelf en het levert soms – inderdaad, niet altijd, maar wel heel vaak soms – dingen op die zelfs alle afwasavonden van hun kinderen overleven. Kunst kan je inderdaad niet eten en je kunt er niet mee rijden en toch kan je erin wonen, je eraan verwarmen en is er zelden sprak van een vervaldatum. Ik las in Trouw dat kunst hetzelfde kan doen in de hersenen als datgene wat kijken naar een geliefde met je doet. Het is zo ‘verlichtend’ dat het in deze donkere dagen en met dit soort beleid gewoon niet begrepen kan worden.

Kunst heeft altijd een duwtje in de rug nodig. Of het is mijns inziens geen echte kunst, maar commercie. Kunst maken is altijd uit de comfortzone treden, jezelf blootstellen, diep gaan en iets naar boven halen waarvan je zelf nooit wist dat je het had. En soms betalen de inspanningen zichzelf terug, soms neemt iets onverwachts een vlucht, maar zelfs al doet dat het niet, dan zegt dat niets over het bestaansrecht van die kunst. Eerder het tegendeel is waar, kunst legt net bloot wat nooit door iedereen gedeeld kan worden. Het is daar veel te intiem voor, het kruipt daarvoor veel te dicht op de huid. Een maatschappij – een vrije, verlichte maatschappij – zou deze dingen in essentie moeten ondersteunen, omdat het ons maakt wat we echt zijn: mensen.

En echt, ik weet dat mijn dilemma kunst maken of de afwas doen wat mank loopt, er is zoveel meer risico mee gemoeid dat het zelfs belachelijk is om het zoveel keer in deze tekst te herhalen. Maar in essentie is het wel de praktische, economische onzekerheid die je van het maken of het verspreiden van kunst weerhoudt. Ik besef maar al te goed wat mensen als Jan Moeyaert van de vzw IJsberg jarenlang hebben geïnvesteerd om ons kunstenaars een toch nog steeds zo waardig mogelijk podium te bieden.

En toeval, net terwijl ik dit schrijf, word ik gebeld voor een cultureel project, ergens in januari. Mooie plannen, ik word er meteen enthousiast van, dit kan iets prachtigs worden. Er moet wel wat worden geregeld en er zal wat tijd worden geïnvesteerd, maar over geld wordt niet gepraat, het zal een zondag zijn met bloemen en ik zal ze aannemen.

Zo zal het vaak zijn. We zullen het doen omdat ons bloed kruipt waar het niet gaan kan. Ons hart zal het nog vaak niet over zijn hart kunnen krijgen het niet te doen. Het zal ons uiteindelijk toch nog steeds een eer zijn dat we gebeld worden. Maar we zullen er toch steeds minder vuur in kunnen steken, echt groots zullen we het allemaal ook niet meer moeten maken en het werk aan het aanrecht zal steeds nadrukkelijker zijn recht opeisen

-60% project funding = -60% culture twitteren de kunstenaars vandaag. En dan maken ze een geel vlak van zestig procent van hun boekcover. Ik vind het een sterke. Bij deze.

#thisisourculture #stateofthearts #ourgovernmentiscuttingdownculture

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s