Save the date: #gramgedichten boekvoorstelling

Ja! Ik kan het eindelijk vertellen. Heel binnenkort mag ik jullie een bijzonder boekje voorstellen: een kleine selectie van mijn #gramgedichten wordt gebundeld en afgedrukt in een beperkte oplage. 

Deze bibliofiele uitgave zal feestelijk het licht zien in Boekhandel De Limerick, op 9 december 2022 om 20 uur. De avond luidt meteen ook het startschot voor een kleine expositie in de boekhandel. 

Benieuwd naar de titel? De inhoud? De expo? Fijn! Ik vertel er jullie weldra nog véél meer over, maar wie erbij wil zijn, kan zich vanaf heden melden bij boekhandel@limerick.be. 

Alvast veel dank aan @parkstudio.be@risikopress en @boekhandel_limerick om dit mogelijk te maken. ❤️ 

#anekdotum: luisterboeken

Elke dag hoor ik mensen leuke anekdotes vertellen. Ze vergissen zich, zetten het kind kattenvoer voor en de kat boterhammen met choco. Of ze vertellen over de sportieve teambuilding op hun werk waar de ambulance bij moet komen omdat iemand die nooit beweegt zich nu eens enthousiast smijt. Ik kan een meewarig lachje niet onderdrukken. Mensen. Ze steken wat uit. Ik zou aan elk van hun fratsen een #anekdotum kunnen wijden.

Ik bedenk het ook omdat ik momenteel luister naar het boek ‘Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid’ van Yuval Noah Harari. Daarin benadrukt de auteur regelmatig dat niet elke stap in de evolutie van de mens per se vooruitgang betekende. Ik kan niet meer naar een anekdote van anderen luisteren zonder het in dat licht te bekijken. En dan gniffel ik nog meer dan anders. 

Boeken maken indruk. Zeker non-fictieboeken als deze. Ik herinner me dat, toen ik twee jaar geleden ‘De meeste mensen deugen’ van Rutger Bregman las, ik ook een paar maanden lang nazinderde en veel situaties in mijn omgeving in het licht van Bregmans betoog bekeek. Bregman heb ik gewoon gelezen op papier, mijn decor was mijn living en mijn haardvuur en dat heeft geen impact op mijn lezing gehad. Maar met een luisterboek is dat toch anders. Er komen een paar dimensies bij. 

Het decor. Als ik nu kook, opruim, hardloop of autorijd is ‘Sapiens’ mijn gezelschap. Het boek heeft een looptijd van 17 uur, dus dat is best een paar loopjes, ritjes of maaltijden lang. Het gekke is dat ik, wanneer ik aan sommige passages uit het boek denk, ik ook een beeld voor me krijg van de plaats waar ik was toen ik die passage hoorde. Mijn geheugen heeft daar blijkbaar een schakel gelegd. Zo blijf ik de zonsondergang op een veldweg in Evergem zien wanneer ik denk aan hoe tarwe ons domesticeerde en roer ik nog steeds in mijn spaghetti wanneer ik terugdenk aan de passage waarin Harari het over de val van luxe heeft.

Het werkt ook omgekeerd. Zo luisterde ik, toen ik in april dit jaar in Norwich zat, naar ‘Congo, een geschiedenis’ van David Van Reybrouck, goed voor 27 uren looptijd. Ik heb die tijd ook effectief vooral gelopen. En ja, dat boek gaat over verschrikkelijke dingen: oorlog, moord, afslachtingen, folteringen, verkrachtingen, ziektes, armoede, corruptie en dictatuur. Ik was enorm geboeid. Toen het boek eindelijk uit was, en ik, om te ontspannen, even wat muziek oplegde tijdens het lopen, slaagde ik er niet in Congo uit mijn hoofd te krijgen. Ik liep langs een muur en hoorde het verhaal weer over Mobutu’s speech, ik rende tussen de bomen aan het meer en herinnerde me weer hoe soldaten bewoners van een dorp folterden door een stom spelletje met een ei uit te voeren, en aan het uiteinde van het meer werd Lumumba nog eens vermoord terwijl Jean-Pierre Bemba in de cinema zat. Enzoverder. Van Reybrouck schreef een prachtig boek, die feedback kreeg hij intussen al, maar hij had wellicht nooit gedacht dat zijn woorden zo hard aan een meer in Engeland zouden blijven kleven.

Ik merk intussen dat, hoe uitzonderlijker mijn handelingen zijn tijdens het luisteren, hoe meer de schakel tussen het vertelde en het decor wordt gelegd. Ik zie mijn bed niet voor me wanneer ik later terugdenk aan de passages die ik daar beluisterde. En, goddank, geldt ook het omgekeerde niet! Ik mag me niet inbeelden dat mijn gedachten in bed telkenmale afdwalen naar een mijmering van Ilja Leonard Pfeijffer uit Grand Hotel Europa, dat zou nogal belastend worden.

Maar het lijkt me dat de passages die ik beluisterde op al te vertrouwde plekken me ook minder sterk in mijn geheugen gegrift zijn. Volgens mij is het dus een heel verantwoorde ‘sport’ om het luisteren intenser te maken door nieuwe decors op te zoeken. Zo onthoud ik immers beter én kan ik het boek weer oproepen. Een bijzondere manier van catalogiseren. ‘Lezen is reizen’ krijgt voor mij, eindelijk, zijn concrete invulling.

Een aandachtige lezer zal nu opmerken dat je ook met een papieren boek dergelijke geheugenschakels kunt maken. En inderdaad, als ik terugdenk aan ‘Honderd jaar eenzaamheid’ van Gabriel Garcia Marquez zit ik weer op de slaaptrein in China. Fijn is dat, maar bij een luisterboek speelt er nóg een dimensie mee die evenzeer een impact heeft op de herinnering van een boek: de stem.

De stem die de boeken van John Wiliams insprak, vergeet ik niet. Hij lijkt op die van mijn opa. De vrouw die Shuggie Bain insprak hoor ik nog altijd passioneel Shuggie roepen. Ja, die voorlezers worden op den duur een beetje vrienden van je die met je ‘meedoen’. Ze zijn er immers altijd ‘bij’, diep in je oren terwijl je door je huis loopt en het boek luistert. 

‘Sapiens’ wordt ingesproken door de Nederlander Matthijs Deen. De stem klonk me van bij het begin van het boek erg vertrouwd. Pas later ontdekte ik dat hij ook ‘Congo, een geschiedenis’ had ingelezen. En toen bedacht ik dus dat deze man, deze ‘vriend’ van mij, een goede boekensmaak heeft. Dus ging ik, voor het eerst sinds ik Storytel heb, kijken wat hij nog zoal had ingesproken. En ja, het klopt, grote kans dat mijn volgende boek er ook eentje ‘door Deen’ wordt. Niet de auteur, niet de inhoud, maar de voorlezer zal dus mijn keuze bepalen. Van een nieuwe dimensie gesproken. Freud zou zeggen dat ik me zo stilaan aan deze stem hecht om het gebrek aan voorlezen in mijn jeugd te compenseren. Ik zoek een foto van Deen op en ja, hij zou inderdaad mijn vader kunnen zijn. 

Een anekdotum is een contaminatie van anekdote en antidotum. Doe er uw voordeel mee.

#anekdotum: Tinder en de NMBS

Tinder bestaat deze week tien jaar. Leuk. Een krant schrijft dat we zo ook de eerste generatie Tinderkinderen hebben. Dat is waar. Ik ken een paar Tinderkinderen. Ze heten Victor en Elisabeth en als je wat gel gebruikt, kan je met hun haar het vlammetje van de app nabootsen. Voor de rest zien ze eruit als iedere andere koter.

Ik leerde mijn lief ook op Tinder kennen. Eén avond had ik daarvoor nodig. De nacht nadat ik de app geïnstalleerd had, kreeg ik zoveel zenuwen van het vele geflirt dat ik ervan wakker bleef liggen. Daarom deed ik de volgende ochtend het enige wat ik kon bedenken: de app weer verwijderen. Alleen die ene man met wie ik de avond ervoor een heel normaal, niet-oppervlakkig plakkerig videogesprek had gehad, spaarde ik. Ik stuurde hem een berichtje met de mededeling dat ik me eens alleen op hem wilde concentreren en kijk, dat vond hij blijkbaar wel charmant. Zelf had hij de app al jaren in gebruik en het swipen was meer een ondoordachte afleiding geworden dan een bewuste overweging. Onlangs nam ook hij afscheid van de app, om 3 uur 49 ’s nachts. ‘Dit hing nog te bengelen’, schreef hij me. De meest heldere inzichten krijg je vaak in het complete duister.

Maar toch: mensen ontmoeten is leuk, én het Tinderkind met het badwater weggooien, is nooit een goed idee. Gelukkig had de NMBS deze zomer een prachtig en waardevol alternatief: het Duo Ticket, daarmee kon je met twee reizen voor de prijs van één. Handig voor koppels, dat zeker, maar misschien zelfs nog interessanter voor singles en mensen die op zoek zijn naar nieuwe vrienden.

Toen ik deze zomer aan het station van Tielt stond, probeerde ik het uit. Ik kocht zo’n ticket naar Gent terwijl ik helemaal niemand had om mee te reiezen. Maar ik had een plan: ik bleef gewoon aan het ticketautomaat staan en wachtte tot de eerste de beste zou aankomen om een kaartje in dezelfde richting te kopen. Drie minuten voor het vertrek van de trein kwam er een jonge vrouw aan. Ik vroeg: ‘Naar Gent?’ Ze keek me een beetje wantrouwig aan en zei ja. ‘Dan mag je mee met mij!’ zei ik. Maminou, heette ze. Haar naam – een gegeven dat je op Tinder heel vaak meteen weet – vroeg ik pas toen we uitstapten in Gent en onderweg onze hele levens aan elkaar hadden verteld.

‘En jij?’ vroeg ze.

‘Sylvie’, zei ik. ‘Aangenaam.’

Een anekdotum is een contaminatie van anekdote en antidotum. Doe er uw voordeel mee.

Iedereen begint in het klein

Deze mooie bundel vol verwachtingsvolle, heuglijke en troostrijke geboortegedichten ligt eind september in de winkel. Met prachtig (nieuw) werk van Benno Barnard, Nele Buyst, Rhea Cecile, Yannick Dangre, Jozef Deleu, Paul Demets, Hans Depelchin, Lotte Dodion, Shari Van Goethem, Luuk Gruwez, Kristien Hemmerechts, Ingmar Heytze, Maarten Inghels, Mustafa Kör, Ruth Lasters, Sylvie Marie, Anneleen Van Offel, Lize Spit, Runa Svetlikova, Vrouwkje Tuinman, Maud Vanhauwaert, Christophe Vekeman, Siel Verhanneman & Stijn Vranken.

#anekdotum: aan de kassa

Ik stond laatst aan te schuiven aan de kassa in de Colruyt. De Oudste Zoon was mee. Er was veel volk. Tijdens het wachten kan De Oudste dan niet zomaar blijven staan. Zeker als hij geen schermpje heeft. Dus huppelde hij maar wat rond, tuurde naar de rekken vol muesli en granola achter ons. En naar de sigaretten. Ook die liggen in elke winkel steevast vlakbij de kassa.

Hij vroeg me: ‘Ga je eens sigaretten kopen?’

Ik zei: ‘Neen, ik rook niet meer. Het is verslavend en ongezond. En ook veel te duur zeg.’

‘6 euro 50 voor een pakje’, las hij op een prijskaartje. ‘Dat valt toch nog mee?’

‘Hmm, het zou misschien nog duurder kunnen inderdaad’, zei ik. ‘Maar eigenlijk is tabak – dat zit in die sigaretten – erg goedkoop. Het zijn de bazen van het land die hebben beslist om er extra geld voor te vragen omdat iedereen er zo ziek van wordt.’

‘Ow?’ zei de zoon.

‘Ja, dat houdt ze een beetje tegen’, zei ik. ‘Anders zouden ze er nog meer kopen. En ook: de bazen geven dat extra geld aan de ziekenhuizen… Zie, als de rokers dan toch ziek worden, hebben ze eigenlijk hun eigen ziektekosten mee betaald!’

Ik glunderde, blij dat ik het systeempje zo eenvoudig uit de doeken gedaan had.

Een man die aanschoof aan de kassa naast mij, had mijn relaas gehoord. ‘Dat heb je erg goed uitgelegd’, zei hij geamuseerd.

Ik knipoogde en zei tegen hem: ‘Voilà. Nu weet je dat je aan de kassa eigenlijk gewoon een pakje belastingen kunt kopen. ’t Is puur staatsbelang.’

Hij bulderlachte.

Intussen keek ik hoofdschuddend naar mijn Oudste. Maar ik weet niet of hij mijn verklaring helemaal tot op het einde gevolgd had. Er lagen ook voetballen aan de kassa en daar was hij intussen al mee aan het jongleren. Inderdaad, ze moeten ook niet alles zo jong leren.

Een anekdotum is contaminatie van anekdote en antidotum. Doe er uw voordeel mee.