Tournee

Met de Gedichtendag in het vooruitzicht mag ik de komende weken twaalf keer uitrukken voor een optreden waarop u ook aanwezig kunt zijn. U zou het in die zin ook een tournee kunnen noemen. Bij deze presenteer ik u met trots en angst de data en locaties.

14/1: Dichters van VrijdagDe Zondvloed Mechelen, 20u
21/1: Dichters van VrijdagDe Groene Waterman, Antwerpen, 20u
24/1: Pöeziepingpong met David Troch, Toast Literair, Bibliotheek Halle, 10u30 
27/1: Dichters van VrijdagBibliotheek Genk, 20u
28/1: Broodje Poëzie, poëziemonoloog ‘een miljard seconden’, Bibliotheek Oostende, 12u
28/1: Dichters van Vrijdag, CC Leuven, 20u
29/1: Poëziemonoloog ‘een miljard seconden’, Bibliotheek Anderlecht, 20u
30/1: Dichters van VrijdagBibliotheek Vilvoorde, 14u
30/1: Poëziewandeling, Boekhandel Theoria, Kortrijk, 20u
31/1: Poëziepingpong met David TrochBibliotheek Ninove, 15u
2/2: Poëziemonoloog ‘een miljard seconden’, Bibliotheek Menen, 19u30
4/2: Dichters van VrijdagBib Ieper, 19u30

Tussendoor geef ik ook nog poëzieworkshops in Gent, Openbare Bibliotheek Brugge, Roeselare en Destelbergen maar dat is slechts voor de uitverkorenen

Parijs en de eenzaamheid van sociale media

Ben ik gisteren in een andere wereld opgestaan? Natuurlijk niet. Maar ik kan er niet omheen: mijn lichaam reageerde heftig. Ik ben in elkaar gekrompen, ik heb gezucht en lippen gebeten. En ik heb verschillende malen huilbuien gehad, van verdriet, maar ook van woede. Het was alsof iets sluimerends in mij eindelijk helemaal naar de oppervlakte kwam.

Sinds begin deze maand ben ik writer-in-residence bij Het Lijsternest, het huis waar Stijn Streuvels decennialang gewoond heeft. Nu, op dit eigenste moment zit ik te werken aan zijn brede bureau, met voor mij een prachtige kijk op Anzegem dorp, de eerste glooiingen in het landschap, het begin van de Vlaamse Ardennen. Het heeft me zoveel deugd gedaan om hier te zijn. Ik vond hier rust en regelmaat om te schrijven aan stevig proza. En dat is iets waaraan ik thuis, met ander werk en gezin, heel moeilijk toe kom.

Schermafbeelding 2015-11-15 om 15.58.53

Maar ik geef het toe: ik vertoonde ook vluchtgedrag. Voor mij is werken aan een roman een enorme inspanning. Duizenden en duizenden woorden heb ik al geschreven en hoewel ik weet wat ik ermee moet, hoewel ik bij lezen en herlezen weet wat ik moet veranderen, toch zie ik op tegen het werk. Alles, maar dan ook alles uitschrijven, wat een ambacht!
Dus ja, ik heb me de voorbije weken ook geconcentreerd op andere opdrachten, ik heb me op de blog van Het Lijsternest een beetje uitgeleefd in romantische, kleine verslagen en ik heb mails en Facebook als verstoorder zijn gang laten gaan.

Tot ik mijn eigen gedrag beu was. Al een tijdje heb ik het met sociale media lastig, de manier van werken, de ongebreidelde inbreuken op onze privacy, de kortzichtigheid van zovele gebruikers, het narcisme dat ervan afspat, enzovoort. Ik kwam op het idee om een programma op mijn pc te installeren dat ervoor zorgt dat ik voor bepaalde tijd simpelweg niet meer op die websites kan. SelfControl heet die applicatie, een naam die me in het gezicht slaat en me attent maakt op mijn weerloze verslaving die de laatste jaren zomaar in mij mocht woekeren. Ik moet zeggen: het voelde vrij goed, die beperking om op Facebook te komen. Want mijn account helemaal opgeven zag ik niet zitten. Daarvoor gebruik ik de sociale media ook te veel in mijn voordeel. Ideeën verspreiden bijvoorbeeld doe ik met mijn pagina ‘Groene tips’, en geïnteresseerden informeren over mij als schrijver gaat via ‘Sylvie Marie’. Met mijn persoonlijke pagina probeer ikzelf dan weer wat mensen te volgen.

Maar gisteren, gisteren…

…was er de terreur die in Parijs werd gezaaid. Er was onze Westerse wereld die, als bij een aardbeving vanuit het epicentrum gestuurd, begon te daveren en uitspraak na uitspraak begon te formuleren. ‘Dit is een daad van oorlog’ (de Franse president), ‘We zullen diegenen die hierachter zitten, vernietigen’ (de Franse premier), ‘Er moet meer repressie zijn in Molenbeek’ (Charles Michel) en dan ook deze: ‘Dit drama is een aanval op onze fundamentele waarden’ (Charles Michel), ‘We gaan samen de Europese waarden verdedigen’ (Merkel) of ja, ‘Dit is een aanval op de hele mensheid’ (Barack Obama). Ja, de rustige idylle van het Streuvelshuis was weg, even snel ingestort als een wolkenkrabber nadat er een vliegtuig op in is gevlogen.

Ik stelde me meteen weer zo’n optocht voor, zo’n geënceneerde optocht waarin de wereldleiders arm in am door de Parijse straten trekken en grote woorden en plannen scanderen. Maar ach, wat jammer dat we dat al gedaan hebben bij die twaalf doden van Charlie Hebdo! Hoe geloofwaardig kan een nieuwe optocht immers zijn als er sindsdien niets gebeurd is om de wortels van deze terreurdaden weg te halen? Neen, wat we gedaan hebben, is de boom van terreur vooral veel warmte en vers water geven zodat die zijn takken nog wijder spreidt. Daar is onze reactie op de vluchtelingencrisis – die al zovele jaren woedt, maar die, omwille van een mediagenieke foto ook plotseling een opwelling van solidariteit kreeg – ook een voorbeeld van. Angela Merkel die zich eens moedig toonde en zei ‘Wir schaffen das’, wordt nu alweer weggehoond. De hekkens worden hoger, breder en bezitten meer en meer voltage.

Heel af en toe schrikken we even wakker, maar veel vaker worden we weer in slaap gesust.

Ik voelde me gisteren zo lamlendig en gruwelde van heel onze Westerse en zogezegd vrije wereld. Net vanwege haar eigen kortzichtigheid, slibben we er allemaal in vast. Neen, dacht ik, de terroristen vallen onze ‘waarden’ niet aan, we zijn gewoon massaal bezig aan zelfvernietiging omdat niemand onze waarden nog durft uit te voeren. Wie dat immers doet, pleegt, zoals Bart De Wever het zegt, politiek zelfmoord. Over Merkel zei hij deze week: ‘Ze heeft haar eigen graf gegraven, vraag is of ze er nu zelf in zal springen of iemand haar moet duwen.’

Ik wist dat, als ik naar de sociale media zou kijken, ik mijn idee van onze kortzichtigheid bevestigd zou zien. Het is er immers een exponent van. Ja, zonder SelfControl slaagde ik erin in een wijde boog om mijn pc heen te lopen, het was bijna een overwinning. Tot ik gisterenavond toch maar eens begon te scrollen. Sociale media, afgekort sm, had zijn afkorting niet gestolen. Ik zag hashtags en filters op profielfoto’s en ik dacht: ‘O, dat is het nieuws van de dag.’ De likes voor alle mensen die getuigden al eens in Parijs te zijn geweest en die dat dan steevast ‘bewezen’ met een foto erbij, het liefst een mooi bewerkte instagram. Jaja, daar had je de betrokkenheid. Als journalist had ik geleerd dat dat van cruciaal belang is voor een nieuwsfeit.

Ik moest weer huilen, het was intussen al middernacht en op mijn iPad, in een Worddocumentje, typte ik woedend: ‘Facebook is een kippenhok, iedereen loopt er rond, zonder kop, en kakelt maar wat. Als er iets (het is heel subjectief wat precies) gebeurt, gaan de diertjes even de lucht in en krijg je overal pluimen. Maar ook eieren. Veel en veel eieren. Iedereen legt er al jaren zijn ei en die dingen zijn aan het rotten. De geur is intussen niet meer te harden.’
Het was alsof ik ineens, met het zicht op de reacties op Parijs, inzag én kon verwoorden wat me zo ergerde. De ‘Picture or it didn’t happen’- mentaliteit. Mensen die de waarde van hun eigen belevenissen en herinneringen laten afhangen van het aantal likes dat ze ervoor krijgen. Ik hoor het van zovelen, mensen zijn écht verdrietig als ze iets leuks hebben beleefd, maar er op Facebook niet zoveel respons op kregen. Ik vind het niet verwerpelijk, ik vind het gewoon héél erg jammer dat het zo is. Mensen die hun profielfoto en status veranderen, ook in het kader van Parijs, en eigenlijk hopen dat een handvol mensen het toch leuk vindt en erop reageert. Er is geen verbondenheid op sociale media, alleen extreme eenzaamheid.
‘Vreselijk hoe mensen ongelukkig worden zonder feedback’, typte ik verder, ‘Vreselijk hoe mensen nu beginnen te kakelen, terwijl alles wat ze zouden moeten doen, zwijgen is. Echt zwijgen, en dus ook niet citeren over welk soort zwijgen dat dan moet zijn, want dan ben je weer aan het showen. Iedereen showt maar door, continu. Ik ben diep beschaamd over onze maatschappij, ik zie het allemaal heel somber in nu.’

Vanmorgen zag ik op Facebook de eerste reacties van enkele intellectuelen die, over de verlammende schok heen, inhoudelijke dingen begonnen te verspreiden. Er kwam nieuws over de aanslagen in Beirut die de Westerse media niet heeft gehaald, kwaadheid over de kortzichtigheid van Hollandes reactie. Dingen die ik allemaal heel erg apprecieer, maar die me toch ook weer een déjà-vu gevoel geven. Want zo gaat het nu eigenlijk altijd. Eerst is er een schok, dan zijn er harde woorden, dan is er kritiek op die harde woorden en uiteindelijk gebeurt er niets. De politiek is vastgeroest. Net als in het oude Rome zijn de machthebbers te dik en te pafferig geworden om overzicht te kunnen hebben. De dingen vervagen, het wordt weer vloed en dan weer eb en het dode kind is weer in zee gezogen.
Weet je, ik vraag me cynisch af wanneer we in de media het verhaal van ‘de held’ mogen lezen. De man (het zou me verbazen als het een vrouw is) die iets heldhaftigs gedaan heeft tijdens de terreurdaden van eergisteren. Een moslim misschien, net zoals bij Charlie Hebdo. En dan kunenn we onze naam en profielfoto veranderen in die van hem. Je suis…

En neen, ik schrijf dit niet omdat ik me plots superieur voel. Integendeel, ik voel me nederiger en machtelozer dan ooit. Wat ik schrijf, ervaar ik zelf als verwarrend en als ‘alles-door-elkaar’. Gewoon, omdat we altijd maar hetzelfde stramien ingaan, dezelfde molen, dezelfde hetze en dan weer overgaan naar de ‘orde’ van de dag. De nieuwe schoenen, de koffiekunst, het m’as-tu vu. Wie gaat het eerst zijn profielfoto weer ‘normaal’ maken? Ik ben benieuwd. Maar nogmaals, ik weet dat ik in dezelfde molen meedraai. Ik heb Facebook nog niet afgesloten hoewel ik er in de voorbije 40 uur 40 keer aan gedacht heb. Waarom? Misschien omdat ik onder al het slijk ook nog steeds op zoek ben naar onze ‘waarden’. Misschien omdat ik ook eenzaam ben.

Eenzaam, en extreem bedroefd.

Warneford gitaarconcert op 6/6

Op zaterdag 6 juni is het precies honderd jaar geleden dat de eerste zeppelin uit de lucht werd gehaald. Dat gebeurde door de Britse vliegenier Reginald Warneford in Gent. Het luchtschip stortte neer op het Groot Begijnhof in Sint-Amandsberg. We beleven het allemaal opnieuw met een prachtig concert met muzikanten van wereldklasse. En ik? Ik breng het verhaal in een zelfgeschreven monoloog. Wees erbij.

Kaarten bestel je via kurtdecorte@lutheriedecorte.be.

1964808_837485106346184_4131632797540772054_n

Meer info vind je op http://www.luchtschipontploftboven.gent

recensie ‘Altijd een Raam’ in Passionate Magazine

Een innerlijke reis

‘Sylvie Marie (1984) is een dichter die het geluk niet schuwt – omdat ze het niet helemaal lijkt te vertrouwen,’ meldde het juryrapport van de J.C. Bloemprijs bij de nominatie van haar tweede bundel Toen je mij ten huwelijk vroeg. Een vreemde paradox, maar treffend voor haar verwonderde poëzie, die een ogenschijnlijk kinderlijke eenvoud van waarnemen vermengt met even scherpe als onverwachte tekstuele wendingen. In de nieuwe bundel Altijd een raam wordt het perspectief van dit waarnemen bepaald door vensterglas, waarbij we beurtelings van binnen naar buiten schouwen, en van buiten naar binnen. Hoewel er een hunkering voelbaar is naar wat zich aan gene zijde van het glas bevindt, doen de woorden vooral spreken van een diepe innerlijke beleving:

we zitten aan tafel bij de lamp en we schrijven.
het sneeuwt al dagen, we kunnen niet weg.
telkens wanneer we door het raam kijken,
legt laag zich op laag, wit op wit, de bomen graaien
zich als dode handen een weg naar boven.

we zitten, maar het blad blijft leeg.
we laten onze pen al dagen millimeters
boven het papier zweven terwijl we elkaar begluren.
we doen goed alsof, schrijven wit op wit
met dode handen, we tellen nu geen lagen meer.

Het verinnerlijkte schrijfproces gevat in een metafoor die lege taal weerspiegelt, omdat deze steeds weer nieuw is. Grote gebeurtenissen van het leven worden verstaanbaar gemaakt als een delicaat kleinood, en de alledaagsheid als iets met een bijzondere glans.

op de foto in de kerk kijk je alsof je
net een mop hebt verteld,
die flauwe dat je kaal bent, maar toch een haar in de boter vindt.

eenmaal buiten in de stoet tel ik de lege plekken in de berm,
het zijn er zesendertig en jouw leeftijd werd het nooit.

Tedere en liefdevolle registraties van genegenheid wisselen elkaar in de gedichten af met die van het gemis eraan, zoals in het verstilde ‘daver’, dat het verlies van een vader zintuiglijk voelbaar maakt:

zijn overalls hangen aan de haak
schoenen staan
aan de achterdeur, in de auto is zijn
geur
niet de geur van hij die hier ligt. wat
klopt
is nergens te vinden.

Met het grootste gemak bestaan deze uitingen van fragiele schoonheid en (aan)geraakt Zijn, naast ongrijpbaarder teksten, zoals in het gedicht ‘morsecode’, met koekkruimels als metafoor voor menselijke dialoog, of ‘ict’ dat (inter)menselijke gevoelsbeleving beschrijft:

ik ontdekte bij een zelfscan dat ik een pacemaker heb.

koper vond ik, plastic draden, verbonden met nog meer draden
die naar brievenbussen leiden, postvakken in, apps en apparaten
die in mij hart hun ritme pompen.

Zelfs het bijkans banale ‘welkom in onze flat’ en ‘na de inbraak’ bieden geïnspireerde taal en ademen eenzelfde sfeer van verwondering:

zo stellen we stilaan
een inventaris op, maken de som
van kale plekken op tafels en in lades

Lau Tze schreef: ‘Mijn huis niet uitgaande ken ik de wereld’, daarmee in overweging gevend dat de werkelijke reis zich – vensters niet uitziende – vanbinnen voltrekt. Altijd een raam is een bundel die we wat tijd mogen gunnen om zijn ware gelaagdheid te tonen. Een die uitnodigt tot herlezen en naar binnen schouwen – bezielde poëzie die woorden aanreikt om te proeven en waaraan de eigen waarneming herijkt kan worden.

binnen was taal gebroken,
rinkelend porselein

we hadden hete koffie
willen veinzen, maar we wisten
wat aan alles komt

Marc Brester

Sylvie Marie, Altijd een raam
paperback, 60 blz, € 16,50
Podium, ISBN 978 90 5759 673 5

Link naar de recensie: http://www.passionateplatform.nl/Lezen/Categorieën/Artikeldetail/tabid/89/Article/eeninnerlijkereis/Default.aspx